Spinalna stenoza

Spinalna stenoza - Fizikalna terapija Dunavski, Novi Sad

Spinalna stenoza je oboljenje spinalnog (kičmenog) kanala kroz koji prolaze nervi i kičmena moždina (u vratnom delu kanala), usled kojeg dolazi do njegovog suženja što kao posledicu ima pritisak na korenove nerava i na kičmenu moždinu. Spinalni kanal nalazi se u zadnjem delu kičmenog stuba a čine ga otvori nanizanih pršljenova.

Neki ljudi se rode sa ovim poremećajem ali najčešći uzrok za nastanak spinalne stenoze je u starenju i propadanju kičme i njenih elemenata. Dešava se da neki ljudi uopšte ne znaju da imaju ovaj poremećaj jer nikada ne dođe do ispoljavanja niti jednog simptoma obolenja.

Vrste spinalne stenoze

Spinalna stenoza može da se pojavi na bilo kom delu kičmenog kanala, ali postoje dva najčešća tipa spinalne stenoze koji se razlikuju po mestu na kojem je došlo do suženja kanala. Razlikujemo  cervikalnu i lumbalnu stenozu.

Cervikalnu ili vratnu stenozu karakteriše suženje kičmenog kanala u vratnom delu. Cervikalna stezona nosi nešto veće rizike zbog toga što kroz ovaj deo kanala prolazi kičmena moždina, ali to ne znači da će klinička slika cervikalne stenoze biti teža od lumbalne, već da su rizici veći zbog mogućnosti oštećenja kičmene moždine. Vratna stenoza dovodi do problema u vratu, ramenima, rukama i šakama.

Lumbalna stnoza predstavlja suženje kičmenog kanala u donjem, slabinskom delu kičme i ovaj oblik stenoze je nešto ćešći u odnosu na cervikalnu. Lumbalna stenoza dovodi do problema u donjem delu leđa, nogama, uključujući išijas, zatim probleme kod hodanja i stajanja.

U zavisnosti od toga u kom delu spinalnog otvora je došlo do stenoze, razlikuju se centralna, lateralna i foraminalna stenoza.

Centralna stenoza nastaje kao posledica suženja centralnog dela kičmenog kanala ispred kičmene moždine.

 Lateralna stenoza predstavlja suženje kičmenog kanala u tzv. Lateralnom kanalu, gde prolazi koren kičmenog živca.

Foraminalna stenoza nastaje u međupršljenskom otvoru, kroz koji kičmeni živac napušta kičmenu moždinu.

Simptomi

Simptomi spinalne stenoze zavise od toga u kom delu kičmenog kanala se nalazi. Pacijenti koji boluju od suženja spinalnog kanala obično se žale da osete utrnulost, bol, malaksalost i loše reflekse ruku, nogu ili vrata.

Simptomi cervikalne spinoze obuhvataju slabost i trnjenje u rukama i šakama, bol u vratu, dok kod težih slučajeva dolazi do disfunkcije u crevima i bešici.

Kod lumbalne stenoze javljaju se simptomi peckanja i utrnulosti u stopalima i nogama, bolovi ili grčevi u jednoj ili obe noge dok osoba stoji ili hoda duže vremena, bolovi u leđima i osećaj slabosti u nogama i stopalima.

Uzroci

Spinalna stenoza može biti urođena i stečena. Kod urođene stenoze suženje kanala postoji od rođenja, a može biti sužen zbog same anatomije kičmenog kanala ili usled nekog deformiteta kičmenog stuba.

Stečenu stenozu mogu uzrokovati mnogobrojni faktori a najčešći su osteoartritis, povreda kičme, diskus hernija, zadebljani ligamenti i neki tumori.

Osteoartritis je degeneracija koja nastaje pod uticajem starosti, zglobna hrskavica se troši, a to dovodi do stvaranja novih koštanih formacija (osteofita) koji dovode do suženja kičmenog kanala.

Povreda kičme može nastati pod uticajem različitih trauma, gde može doći do pucanja i ili preloma pršljenova koji mogu da oštete kičmeni kanal. 

Diskus hernija predstavlja izlivanje mekanog dela diska pri čemu vrši pritisak na nerve ili kičmenu moždinu. Do diskus hernije dolazi zbog starenja i dehidriranja diskova koji vremenom gube elastičnost i oštećuju se.

Zadebljani ligamenti – ligamenti koji povezuju kosti kičme, vremenom postaju kruti i zadebljavaju usled čega mogu da prodru u spinalni kanal.

Tumori predstavljaju abnormalne izrasline koji mogu da se formiraju unutar kičmene moždine ili u prostoru između kičmene moždine i pršljenova i tako prave probleme u kičmenom kanalu.

Faktori rizika

Iako spinalna stenoza može da se razvije kod osoba bilo koje starosne dobi, u nešto većem riziku su osobe starije od 50 godina. U faktore rizika spadaju i različite traume, urođeni deformiteti kičme i degenerativne promene te genetske bolesti koje utiču na razvoj kostiju i mišića u telu.

Dijagnoza

Da bi se postavila pravilna dijagnoza spinalne stenoze, potrebno je poznavanje istorije bolesti pacijenta, te uraditi fizički i neurološki pregled pacijenta i snimanje kičme. Kod istorije bolesti, važno je da se lekar upozna sa svim simptomima bolesti, od kada datira i da li je pacijent već koristio neku terapiju.

Kod fizičkog i neurološkog pregleda pacijenta prati se da li postoje smetnje i ograničenja kod pravljenja pokreta, postoji li prisustvo bola, da li postoje smetnje u balansu tela. Takođe kontrolišu se mišići i refleksi u ekstremitetima tela.

Snimanje kičme može da obuhvati rendgensko snimanje, magnetnu rezonancu i CT skener a ukoliko postoji potreba za dodatnim pretragama mogu se raditi mijelografija i elektro-dijagnostičke pretrage.

Rendgenskim snimanjem mogu da se otkriju promene na kostima koje utiču na sužavanje spinalnog kanala. Magnetna rezonanca pravi snimak poprečnog preseka kičme. Na osnovu ovog snimka mogu da se otkriju oštećena na diskovima i ligamentima i prisustvo tumora.  CT snimkom se dobijaju slike poprečnog preseka tela, koje nastaju snimanjem tela iz različitih uglova.

Lečenje

Nakon što se pacijentu uspostavi dijagnoza spinalne stenoze, u zavisnosti od težine obolenja i postojećih simtpoma, lekar će prepisati adekvatnu terapiju.

Terapija se obično sastoji od medikamenata za eliminaciju bola i fizikalne terapije. U najtežim slučajevima radi se hirurška intervencija da bi se otklonio problem. Terapija za eliminaciju bola podrazumeva primenu lekova, najčešće nesteroidnih antiinflamatornih lekova i epiduralnih inekcija.

Fizikalna terapija se primenjuje da bi se vratila funkcionalnost kičmenog stuba. Rade se vežbe za povećavanje snage i izdržljivosti mišića, zatim vežbe za fleksibilnost i stabilnost kičme. Od fizikalne terapije koriste se kineziterapija, elektroterapija i shockwave terapija. Takođe, preporuka je da se rade masaže obolelog dela kičme kako bi se smanjio bol uzrokovan obolenjem.